Vài suy nghĩ về bản quyền
I. Hãy nói về những thứ tốn tiền
Lấy ví dụ là phần mềm thương mại.
Phần mềm bản quyền ở Việt Nam? Chuyện biết rồi khổ lắm nói mãi ơ nói thế rồi mà còn định nói nữa à.
Tạm bỏ qua phần mềm nước ngoài. Kiểu Windows, Office, Visual Studio, Photoshop. Nói về phần mềm trong nước. Kiểu Lạc Việt từ điển, Vietkey.
Tớ nhớ không nhầm thì Lạc Việt từ điển là phần mềm Việt Nam được dùng lậu nhiều nhất.
Tớ nhớ không nhầm thì Vietkey là phần mềm thường nằm trong danh sách dùng lậu mỗi đợt thanh tra các công ty lớn.
Phần mềm to phần mềm nhỏ đều bị vi phạm bản quyền. Sơ xảy tí là sản phẩm tim óc chuyển hóa thành CD 7000đ bán đầy các cửa hàng. Thế nên tớ chẳng bao giờ có mong ước và ý định đi theo con đường lập trình phần mềm. Xem ra dễ đói lắm.
II. Hãy nói về những thứ miễn phí
Lấy ví dụ là những bài viết được post trên mạng. Trong diễn đàn, trên blog, ở những trang tin tức, vân vân và vân vân.
Cũng chẳng cần phải bàn cãi gì nhiều. Những gì tớ muốn viết đã có người khác viết. Ở đây và ở đây. Cũng lại là 2 bài viết miễn phí, ai đọc thì đọc, ai copy đi đâu thì copy, ai thích lấy làm của mình thì bỏ link về bài viết gốc và đề tên mình rõ to ở cuối.
III. Hãy nói về những thứ không chỉ miễn phí
Lấy ví dụ là những phần mềm đi kèm cả source code. Không những mọi người có thể sử dụng miễn phí, mà còn có thể tùy ý sửa theo ý mình, và có thể tự cho phép mình đem phổ biến ở nơi khác sau khi xóa sạch sẽ đẹp đẽ tên tác giả gốc.
1. Chuyện về jgrabber
Cách đây tầm một năm, tớ code một bookmarklet nho nhỏ lấy tên là jgrabber. Bookmarklet cho phép người dùng lấy link file nhạc, file clip,… từ một số site phổ biến kiểu YouTube hay Google Video. Tớ dành không ít thời gian để đảm bảo bookmarklet hoạt động đúng trên Firefox, trên IE, trên Opera; và cũng không ít thời gian để làm cho bookmarklet này một trang web với đầy đủ documentation.
Tháng đầu tiên ra mắt… yên bình. Tháng thứ hai cũng vậy. Tháng thứ ba thì bookmarklet này được giới thiệu trên báo eChip. A ha! Và được giới thiệu dưới dạng thủ thuật dành cho Firefox mà tác giả bài viết “khám phá” ra.
Tớ gửi cho eChip một email như thế này:
Thân gửi eChip,
Trên eChip số 333, ra ngày 8.5.2007, có đề cập đến thủ thuật “lấy link tải nhạc, phim, hình tại các site nổi tiếng bằng Firefox” (đăng trên trang 3). Trên danh nghĩa người viết ra công cụ lấy link này (tên gốc jgrabber), tôi xin có đôi lời góp ý:
Việc bookmark đoạn mã được đề cập trong bài thực chất là tạo một bookmarklet trong trình duyệt. Bookmarklet được viết đơn thuần bằng javascript, do đó (về lý thuyết) không chỉ hoạt động trong Firefox mà còn có thể được sử dụng trong các trình duyệt hỗ trợ javascript khác như Opera, IE.
Phiên bản jgrabber đăng trên báo là phiên bản cũ (sử dụng hàm alert() để thông báo link). Phiên bản mới (jgrabber v2) sửa chữa nhiều lỗi của phiên bản cũ, sử dụng một layer để thông báo link, đặc biệt là xử lý vấn đề cache của trình duyệt cũng như ISP. Do đó, việc sử dụng đoạn mã đăng trên báo (thực chất là đoạn mã cũ) sẽ không xử lý triệt để vấn đề cache này.
Chi tiết eChip có thể xem tại trang chủ của jgrabber: http://identical.sourceforge
.net Vậy, xin eChip đính chính lại bài báo, kèm link tới http://identical.sourceforge
.net để bạn đọc có thể cập nhật đoạn mã mới nhất cũng như tham khảo các hướng dẫn cài đặt, sử dụng chi tiết. Xin chân thành cảm ơn và chúc ban biên tập eChip mạnh khỏe, thành công.
Và tớ nhận được trả lời như thế này:
Chào bạn,
Rất cám ơn ý kiến mà bạn đã đóng góp cho e-CHÍP.
Vấn đề này chúng tôi cũng đã biết, nhưng trong khuôn khổ bài viết chỉ đề cập riêng trình duyệt Firefox mà thôi.
Và cũng do lo ngại về đề bản quyền với một số trang nhạc trong nước, nên ko đề cập đích xác tên tác giả (là bạn) của đoạn mã này. Theo thử nghiệm của chúng tôi trên Firefox thì phiên bản mới của jgrabber cũng đã được cập nhật.Một lần nữa chân thành cám ơn bạn. Chúc bạn luôn vui, khỏe và viết thêm nhiều đoạn mã hữu ích hơn nữa để giúp đỡ cộng đồng.
Ai đó sẽ chấp nhận lời giải thích này, nhưng tớ thì không. Thay vì “chỉ đề cập riêng trình duyệt Firefox” bằng CHỈ một trang báo tại sao không nhắc đến IE và Opera bằng HẲN một link tới trang web mà tớ mất công xây dựng và viết documentation? Lo ngại bản quyền với một số trang nhạc trong nước? Nên không đề cập đích xác tên tác giả mà chỉ đề cập tên người “khám phá” ra cái bookmarklet này?
Tớ ghét những thứ giả tạo. Chính vì thế nên dù thời gian đầu tớ rất có cảm tình với eChip (20 số báo đầu tiên, hay và đến giờ đọc lại tớ vẫn thích), dần dần tớ mất hết thiện cảm. Tớ thấy hợp với kiểu nói thẳng, nói thật như Làm bạn với máy vi tính - liệt kê hẳn serial hay crack phần mềm - hơn là kiểu “lo ngại vấn đề bản quyền” của eChip - đưa link rapidshare, mediafire, đại loại như vậy, cho người đọc “download miễn phí phần mềm” - câu rút gọn của “download phần mềm đã chuyển từ có phí thành miễn phí” để tiết kiệm “khuôn khổ bài viết”.
Nói chung, chuyện đã qua thì cho qua. Sau khi được giới thiệu trên eChip, trong tháng đó bookmarklet của tớ được sử dụng hơn 160 nghìn lần.
Viết bằng JavaScript đồng nghĩa với code của bookmarklet này ai cũng xem được, nói cách khác là ai cũng chôm được. Và theo Murphy’s Law, if something can go wrong, it will, nên điều đó có nghĩa là sẽ có người chôm thật.
Vài ngày sau tớ thấy một trang web không khác gì trang web của mình. Từ code cho đến giao diện, thậm chí file CSS và file ảnh cũng được hotlink từ server tớ. Khác một điểm nho nhỏ: Không phải copyright by tớ mà copyright by ai đó không phải là tớ.
Vài ngày sau cái ngày đó tớ thấy một bookmarklet dùng code của tớ, nhưng được rebrand và “cẩn thận” bỏ link đến trang web của tớ, sau khi “lịch sự” để tên tớ trong source code.
2. Chuyện về mash layout editor
Không xa xôi như jgrabber, chuyện này cũng khá mới và khá ngắn. Cũng như jgrabber, mash layout editor là đồ miễn phí. Là đồ đi kèm source code. Là đồ có thể chôm được. Là đồ đã được chôm thành công ít nhất một lần.
Trang web giống hệt. Chức năng giống hệt. Chỉ có mỗi tên tác giả và link đến trang gốc là không thấy.
3. Chuyện về 360xport
Đi theo tiền bối jgrabber và mash layout editor, 360xport xuất hiện trên một entry của một blogger nào đó dưới dạng thủ thuật “khám phá” mới ra được. Để tiết kiệm băng thông cho tớ nên blogger ấy lịch sự mirror mấy file js của tớ sang server khác. Và cũng để đỡ bị ai đó nói là “chỉ biết lo cho người mà không biết lo cho mình” nên blogger ấy tiết kiệm vài kb băng thông quý giá của mình bằng cách xóa bớt hẳn một dòng trong source code. Dòng đấy là dòng nào thì chắc bạn cũng “khám phá” ra được.
IV. Kết
Lấy công sức người khác biến thành của mình một cách trắng trợn và thô thiển, lợi gì? Giải quyết khâu oai chăng?
Hại gì? Đơn giản là người ta sẽ không muốn bỏ công sức của mình ra nữa. Mấy ai “vui, khỏe và viết thêm nhiều đoạn mã hữu ích hơn nữa để giúp đỡ cộng đồng” sau tất cả những chuyện như thế?
Bài viết được gửi hôm 12.01.08 · Mang các từ khóa linh tinh
Bài viết liên quan:
htl gửi hôm 13.01.08 lúc 3:55 pm #
Nản T.T
NhacCuaTui.Com gửi hôm 14.01.08 lúc 2:56 pm #
Hông ghi tên anh vào jgrabber kìa :((
Chắc anh phải la lên quá ;)
Nói chơi thôi hén, đừng giận àh.
eChip là báo cùi bắp nhất, ban đầu thì good, từ từ loãng. LBVMT thì good hơn, chỉ thấy thằng Võ Minh Tân trả lời mấy câu ko good, ko biết thì nói ko biết đi, trả lời tầm bậy ko hà.
bye em
QAD gửi hôm 15.01.08 lúc 2:36 am #
@htl: yep.
@NhacCuaTui.com: lâu lắm em cũng chả còn đọc báo gì. xem tin trên mạng đã đủ khủng hoảng rồi. ^^
tên thật thì chả để, cứ thích PR site anh cơ ;)
NhacCuaTui.Com gửi hôm 15.01.08 lúc 6:03 am #
Từ site anh anh mới biết site này của em mà, referrer qua anh, anh check ngược lại :)
Phamen gửi hôm 16.01.08 lúc 11:04 am #
Có lẽ đã đến lúc chúng ta phải liên minh lại thôi QAD ạ. Công sức của QAD cũng bị người khác đánh cắp thế à. Cho Phamen xin cái link của người đã chôm Mash layout editor của QAD để Phamen xem người đó là ai?
QAD gửi hôm 16.01.08 lúc 2:29 pm #
Vụ Mash editor em giải quyết xong từ hồi đó rồi anh ạ. Người ta đã xin lỗi và gỡ cái đó xuống sau khi em gửi mail trực tiếp.
Ken gửi hôm 17.01.08 lúc 3:26 pm #
Hình như người ta nghĩ rằng mình đã trả tiền mua máy, trả tiền nối mạng, trả tiền thuê bao, cước phí hàng tháng thì mình có thể tùy nghi sử dụng bất cái gì liên quan tới cái máy tính của mình. Tui mua đĩa 7000 đồng thì đương nhiên những phần mềm ở trỏng là của tui. Đồ tui search được trên mạng thấy hay hay tui cóp về để trong web/blog tui thì cũng là đương nhiên.
Chắc họ nghĩ vậy quá. Nói không sai, “dân trí Việt Nam vẫn còn thấp quá”.
vietnamrss.com gửi hôm 27.01.08 lúc 6:37 pm #
Mình đồng ý với các bạn về việc phản đối vấn nạn bản quyền ở Việt Nam.
————————
Tuy nhiên KEN nói rứa thì hơi nặng vì mình tin chắc rằng những gì anh em đang xài có cái nào kô vi phạm bản quyền không? Như phần mềm + nhạc + ebook….
————————
Nói như microsoft: Bạn là nạn nhân…. :D
StylelaB gửi hôm 29.02.08 lúc 7:49 am #
Ừm, thật ra ở nước ngoài xài “hàng lậu” cũng nhiều thôi (ví dụ là mấy đứa bạn tớ xài Mac mà down full soft Adobe crack hết rồi). Cái chính là khi ta có khả năng thì xài “hàng xịn”, không có thì chưa cần. Có điều đừng edit nguồn của tác giả thành tên mình là được và không sử dụng vào mục đích thương mại hóa. Cái này thì ở Việt Nam vẫn còn nhiều tồn đọng so với các nước phát triển.
Nhận xét của mình chỉ dựa trên công việc của mình là làm graphic chứ không coder giống như bạn. Nhưng xem ra cũng không khác là mấy :D
Thôi coi như là vừa xui xẻo vừa may mắn vì được nhiều người biết tới ^^
Chúc thành công ;)